Circle of Life

Deel van de serie I Found the Silence

De foto Circle of Life maakt deel uit van de meerjarige collectie I Found The Silence. Deze collectie dateert uit 2009 en is sindsdien nog altijd, dus al bijna 10 jaar, in ontwikkeling. Ieder jaar neem ik de collectie weer onder handen en voeg ik foto’s toe. De collectie is in wezen als een dagboek. Op iedere pagina staat een foto die als beschrijving dient van een fragment uit mijn leven. Na verloop van tijd begon het me te dagen dat deze verzameling bijna een soort biecht is – een afspiegeling van mijn privéleven.

Als je de foto’s stuk voor stuk bekijkt, lijkt het achterliggende thema nogal diffuus te zijn. Maar schijn bedriegt. Er is wel degelijk één thema dat alle foto’s met elkaar verbindt, en wat mij betreft kan iedereen dat thema blootleggen. Mijn werk gaat namelijk over innerlijke dialogen. De foto’s vormen als het ware een symbool voor reflectie. De mens maakt continu contact met zijn omgeving en is eindeloos in gesprek met de mensen om zich heen. Ik moet toegeven dat mijn voorkeur uitgaat naar de innerlijke dialoog. Die is voor mij het belangrijkst. We houden ons met allerlei vragen en onderwerpen bezig en zijn onafgebroken op zoek naar antwoorden en inzicht. Dat is de manier waarop onze soort de weg naar zichzelf, naar evenwicht probeert te vinden. Dat oneindige proces wil ik vastleggen in symbolische beeldvoorstellingen, waarbij vooral mens en dier centraal staan. De omgeving dient uitsluitend als podium voor de sfeer en de emotie.

Circle of Life is een titel die het hoofdthema eigenlijk al meteen weggeeft. Ik ontdekte de kunst van de fotografie toen ik na het verlies van een dierbare een zware periode doormaakte. Daarom staat de kringloop van het leven – en de dood – zo centraal. Waar ik echter helemaal op vastliep, was de manier waarop ik die kringloop op een dichterlijke en kunstzinnige manier kon uitbeelden. Ik stuitte uiteindelijk op een nauwe parallellie met een piloot, die symbool staat voor een levenswens, een boodschap en een droom: vliegen. De planten die uit het pilotenlichaam groeien, staan symbool voor de kringloop van het leven: niet alleen voor hoe de natuur in haar zuiverste vorm al het levenloze in zich opneemt, maar ook hoe zij het leven weer verrijkt met nieuwe, groeiende planten.

Circle of Life
Circle of Life

Idee en benodigdheden

Het idee voor Circle of Life spookte al een tijdje door mijn hoofd. Ik wist dat ik voor de scène groene vingers nodig had. Niet van mezelf, maar van mensen die verstand hebben van bloemen en planten. Al enige tijd volg ik op sociale media een bloemenwinkel, die van het duo Lukáš en Albert: Květinové Lahůdkářství. Ik sprak met het tweetal af in een eetcafeetje aan het Praagse plein Jiřího z Poděbrad om mijn idee aan ze voor te leggen. Ze werden meteen enthousiast. Het werd me al snel duidelijk dat ik me mocht gaan verheugen op een mooie foto en een fijne samenwerking. De tijd vervloog en mijn positieve voorgevoelens werden bevestigd.

Eerst moesten we wel nog aan een pilotenhelm zien te komen, wat destijds schier onmogelijk leek. Maar na een paar weken was het me dan toch gelukt, dankzij een paar gouden tips en persoonlijke verzamelingen. Een dure aangelegenheid was het trouwens wel. Toen al hikte ik tegen de hoge kosten aan. Maar ja, als het vuur eenmaal in je is aangewakkerd, is geld puur een middel om je doel te bereiken. Wat ik toen natuurlijk nog niet wist en niet kón weten, was dat ik precies die helm uiteindelijk nog eens zou gebruiken, voor mijn bekroonde foto ‘Dreamers and Warriors’. Je kunt dus wel zeggen dat het uiteindelijk een goede investering is geweest. Ik heb toen ook nog een bijpassend groen uniform opgesnord, waarin mijn bijzonder behulpzame partner Tomáš Kaliarik zich heeft gehuld. Ik wil daarom langs deze weg aan Tomáš mijn dank uitspreken voor de afgelopen drie jaar, want zonder zijn onmisbare hulp had ik veel foto’s nooit kunnen maken.

Idea and Props

Voorbereiding en techniek

We hebben de shoot uiteindelijk zo in de bloemenwinkel gedaan, op een uur reizen van Praag. Toen we allebei tevreden waren over het beeld, begon Lukáš verse groene bloemen te plukken en te schikken. Binnen een mum van tijd maakte hij van die wilde weidebloemen nieuw, stromend leven. Voor mij lag er in die werkwijze veel symboliek verscholen. Ik vond ’t adembenemend. Ondertussen begon ik het grijze, papieren achtergrondscherm van Fomei voor te bereiden. Ik zette het buiten op statieven neer, zodat ik het diffuse zomerse licht dat door de grijze wolken heen drong optimaal kon gebruiken. De sfeer die het licht opriep, was heel zacht, waardoor ik geen kunstlicht hoefde te gebruiken. Ik koos voor een grijze achtergrond die ik later grafisch nog zou bewerken. Ik wilde dat het beeld met de nachtelijke hemel versmolt, om het hele idee en het nut van de piloot meer cachet te geven. De fotoshoot nam maar korte tijd in beslag en uiteindelijk begon het te regenen, wat voor mij en in mijn werk inmiddels de gewoonste zaak van de wereld is geworden. Het was een zomerbui. De dikke druppels parelden over het vizier van de helm, waardoor de sfeer ontzettend aan kracht won.

Ik heb daarvoor mijn nieuwe camera gebruikt, een Canon EOS 5DS R, en mijn favoriete objectief, een Canon EF 24-70 mm f/2,8 L USM II. Verder gebruikte ik het superstabiele statief van Gitzo. Ik heb uiteindelijk voor deze spiegelreflexcamera met hoge resolutie gekozen vanwege de passende grootvlakdruk. Daar kom ik zo nog op terug. De uitgebreide instellingen van de camera: ISO 320, f/7,1, 1/80e seconde, met een brandpuntsafstand van 42 mm.

Vorbereitung und Technik

Nabewerking en druk

De foto is in één dag gemaakt. De voorbereiding nam daarentegen wel wat meer tijd in beslag, omdat de zoektocht naar de juiste decorstukken (pilotenhelm en -pak) weken duurde. Ook de nabewerking had nogal wat voeten in de aarde – met name het maskeren van de piloot en de bloemen die uit zijn borst groeien. In de dagen daarop moesten alle losse blaadjes, halmen, bloemblaadjes en stelen worden weggewerkt, om zo te voorkomen dat er straks op het metersgrote eindresultaat fouten zouden staan. Daarvoor was de EIZO-monitor CG318-4K heel nuttig. De samenwerking met EIZO is inmiddels een jaar oud. Dit soort partnerschappen bezorgen me altijd ontzettend veel plezier. Dat is des te meer zo omdat ik jarenlang met twee oudere EIZO-monitors heb gewerkt. Het voelde dan ook als een logische en zinvolle stap om de handen ineen te slaan. Ook de realistische weergave van de foto als Lightroom CC-export was heel nuttig, net als de nabewerking die daarop in Photoshop CC volgde. Dat je je gewoon op je eigen ogen kunt berusten is goud waard. Dankzij de EIZO-monitor vormde de laatste stap van het drukproces de kroon op wat een fijn kunstzinnig en creatief proces is geweest. Tegen de tijd dat de nabewerking was afgerond, had de foto ruim 120 verschillende lagen.

Nabewerking met CG318-4K
Nabewerking met CG318-4K

De daadwerkelijke drukopdracht heb uit handen geven aan Janusz Szyndler, mijn persoonlijke drukker en lijstenmaker. We werken al tien jaar samen en hij heeft mijn volste vertrouwen. We hebben de foto uiteindelijk gedrukt op Museo Silver Rag-papier van 100% katoen en 300 gsm, in museumkwaliteit, met archiefbestendige pigmenten. Dat betekent dat de foto ruim twee eeuwen lang zijn kleurechtheid behoudt. Ik krijg vaak vragen over beperkte oplagen in de wereld van de fotografie. Zelf werk ik altijd met beperkte oplagen, in plaats van herdrukbare series. Dat betekent dus dat er van iedere foto en ieder formaat maar een beperkt aantal exemplaren bestaat. Bij Circle of Life hebben we een totaalaantal, voor alle afmetingen, van 60 exemplaren. Het kleinste formaat (50 x 84 cm) is verkrijgbaar vanaf 700 USD (ruim 600 EUR), terwijl de grotere edities (220 x 130 cm) verkrijgbaar zijn vanaf 13.000 USD (11.700 EUR).

Circle of Life, gedrukt
Circle of Life, gedrukt

Van de grootste afmeting (254 x 150 cm) is maar één exemplaar gedrukt. Dit exemplaar geldt als een echt verzamelaarsobject. De prijs – 54.000 USD (bijna 50.000 EUR) – maakt duidelijk dat het écht om een uniek werk gaat. Dit unicum hangt in een loft in New York.

Circle of Life is voor het eerst getoond in 2017, in het kader van de Art Basel-week in Miami, door de eigenaresse van kunstgalerie THINK+feel Contemporary Gallery. Daarna was de foto in het kader van het New Yorkse festival SCOPE in het Zwitserse Basel te zien. De foto heeft meerdere internationale prijzen in de wacht gesleept: de International Photography Awards in 2017, de ND Awards 2017 en International Photographer of The Year 2017, waar ik uiteraard zeer dankbaar voor ben.

De uiteindelijke foto
De uiteindelijke foto

Nog een paar opmerkingen

Sommige mensen twijfelen of dit überhaupt nog een foto kan worden genoemd. Waar ligt de grens? Ik maak me daar al lang niet meer druk om en moet er vaak een beetje om lachen. Fotografie is een medium met eindeloos veel laagjes. Kunstfotografie is zo’n laagje, en bij Circle of Life heb ik daar een collagetechniek aan toegevoegd. Mij gaat het uiteindelijk allemaal om de uiteindelijke foto. Alles daarvoor is niets meer dan een reeks stappen om tot mijn einddoel te komen. Ik wil niet de echte wereld vastleggen of documenteren. Ik zoek mijn toevlucht juist in mijn eigen wereldje, in de werkelijkheid zoals ik die dag in, dag uit beleef. Daarom wil ik iedereen die kunst van stempels wil voorzien, in categorieën wil onderverdelen en met definities wil beplakken het volgende zeggen: steek je tijd liever in je eigen kunnen in plaats van dat je je tijd verspilt aan onnodige en vaak onrealistische adviezen. Nu is dat in de wereld van nu, met al zijn sociale netwerken en natuurlijk het wereldwijde web, over het algemeen onontkoombaar. Daarom moeten we goedbedoeld advies juist nu op waarde schatten en daarop reflecteren. Die zogenaamd beste stuurlui kunnen we het beste gewoon maar aan wal laten staan. Wees jezelf, laat je waarderen door een select gezelschap en zorg ervoor dat je voor de rest niet te volgen bent. Dat is mijn sleutel tot succes en innerlijke genoegdoening.

Over Martin Stranka

Martin Stranka werd op vrijdag 13 april 1984 in de Tsjechische stad Most geboren. Twaalf jaar geleden, toen een naaste plotseling kwam te overlijden, zocht hij troost in de fotografie. Hij heeft niet aan een kunstacademie gestudeerd en is daarmee dus een autodidact. Zijn persoonlijke visie op fotografie ligt tussen dromen en waken in. Martin maakt foto’s die haast wel statische taferelen uit een film lijken, pal op het snijpunt tussen fantasie en werkelijkheid. In zijn foto’s zoekt hij evenwicht en rust.

Voor zijn fotografische verrichtingen heeft hij de afgelopen twaalf jaar ruim 90 internationale prijzen gewonnen. De meest vermaarde daarvan zijn de onlangs in de wacht gesleepte Sony World Photography Awards, Professional Photographer of the Year en de Emerging Talent Award, in het kader van de Nikon International Photo-wedstrijd. Hij viel daarnaast in de prijzen bij Prix de la Photographie Paris en elf keer op rij bij de International Photo Awards.

Zijn werk is tentoongesteld in Los Angeles, Londen, Parijs, Praag en Sjanghai, in vermaarde galerieën als de Getty Images Gallery en Saatchi Gallery – naast het werk van grootheden als Andy Warhol, Annie Leibovitz, Banksy en Damien Hirst. Enige tijd geleden is hij met succes tijdens de Art Basel-week op de SCOPE-beurs in de schijnwerpers gezet. Deze beurs behoort tot de grootste en meest toonaangevende kunstevenementen ter wereld en vindt ieder jaar in New York, Miami en Basel plaats.

Zijn foto’s maken deel uit van allerlei tentoonstellingen en ook binnen de boekerwereld heeft hij succes geboekt, met foto’s die op de kaft zijn verschenen van boeken van grote uitgeverijen in New York, zoals HarperCollins Publishers en Sterling Publishing. Daarnaast werkt hij samen met allerlei andere muziek- en boekuitgevers en kunstenaars van buiten de muziekwereld. Hij heeft zelf ook twee monografieën geschreven: ‘I AM’ en ‘10 Years’.